Đà Nẵng đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, định vị thương hiệu sâm Ngọc Linh bằng công nghệ số

Ngày 03/4, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội nghị “Hướng dẫn các quy định về quản lý truy xuất nguồn gốc, giới thiệu một số giải pháp nhằm nâng cao hoạt động truy xuất nguồn gốc sâm Ngọc Linh”. Hội nghị nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của UBND thành phố về việc xây dựng tiêu chuẩn, tem truy xuất nguồn gốc và bảo hộ thương hiệu sâm Ngọc Linh thu hút hơn 100 đại biểu là đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ sản xuất, kinh doanh sâm trên địa bàn.

Toàn cảnh

Với sự ra đời của Luật số 78/2025/QH15, truy xuất nguồn gốc đã chính thức trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các sản phẩm, hàng hóa có rủi ro cao kể từ ngày 1/1/2026. Đặc biệt, Nghị định 37/2026/NĐ-CP lần đầu tiên quy định toàn diện về ghi nhãn điện tử, cho phép doanh nghiệp sử dụng song song hoặc thay thế nhãn vật lý tùy theo mức độ rủi ro sản phẩm. Điều này mở ra không gian lớn cho chuyển đổi số trong quản lý và thương mại hóa. Đây là bước chuyển mang tính bản lề trong quản lý sản phẩm, hàng hóa.

Bà Lê Thủy Trinh – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng phát biểu khai mạc

Phát biểu khai mạc, bà Lê Thủy Trinh – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh truy xuất nguồn gốc và ghi nhãn điện tử không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc, mà đang trở thành “chìa khóa” để bảo vệ, nâng tầm giá trị và định vị thương hiệu sâm Ngọc Linh trên thị trường trong nước và quốc tế. Đây không còn là xu hướng mà là điều kiện tiên quyết để hàng hóa tham gia thị trường một cách minh bạch, bền vững.

Các đại biểu chia sẻ tại hội nghị

Tại hội nghị, các đại biểu đã được cập nhật toàn diện các quy định về truy xuất nguồn gốc, ghi nhãn điện tử và xây dựng tiêu chuẩn cơ sở, đồng thời tiếp cận nhiều giải pháp công nghệ hiện đại nhằm định danh và bảo vệ giá trị của Sâm Ngọc Linh.

Trong đó, nổi bật là việc ứng dụng công nghệ blockchain vào quản lý toàn bộ chuỗi giá trị sản phẩm – từ vùng trồng, thu hoạch đến lưu thông trên thị trường. Với đặc tính dữ liệu không thể chỉnh sửa, blockchain giúp đảm bảo tính minh bạch, ngăn chặn gian lận và củng cố niềm tin của người tiêu dùng. Song song, mỗi sản phẩm sâm được định hướng gắn “hộ chiếu số” – một bộ dữ liệu điện tử tích hợp đầy đủ thông tin về vòng đời sản phẩm, có thể truy xuất nhanh chóng thông qua mã QR hoặc RFID. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa thông tin theo thông lệ quốc tế, tạo nền tảng cho việc kết nối thị trường trong và ngoài nước.

Ở cấp độ xác thực vật lý, các giải pháp tem thông minh như chip NFC hoặc vòng chip gắn trực tiếp trên cây và củ sâm cho phép kiểm tra nguồn gốc ở khoảng cách rất gần, góp phần nâng cao hiệu quả chống hàng giả – vấn đề đặc biệt cấp thiết đối với sản phẩm có giá trị cao. Bên cạnh đó, hệ thống cảm biến IoT cũng được triển khai tại các vùng trồng, giúp giám sát liên tục các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, vị trí địa lý. Dữ liệu thu thập theo thời gian thực không chỉ phục vụ truy xuất nguồn gốc mà còn hỗ trợ tối ưu quy trình canh tác, qua đó nâng cao chất lượng và giá trị của sản phẩm.

Hội nghị cũng đưa ra lộ trình triển khai cụ thể cho doanh nghiệp và người trồng sâm, với 5 giai đoạn: khảo sát – xây dựng hệ thống – phát triển & triển khai – bảo trì – mở rộng. Theo quy định tại Thông tư 02/2024/TT-BKHCN, hệ thống truy xuất nguồn gốc cần lưu trữ 10 trường thông tin bắt buộc và cung cấp tối thiểu 7 thông tin cơ bản cho người tiêu dùng tra cứu. Đáng chú ý, cách tiếp cận được khuyến nghị là “làm từ nhỏ đến lớn”: ưu tiên sản phẩm cốt lõi, chuẩn hóa dữ liệu trước khi nhân rộng. Đây được xem là giải pháp thực tiễn, phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp vừa và nhỏ và các hộ trồng sâm.

Trong bối cảnh thị trường còn tồn tại tình trạng sâm giả, kém chất lượng, việc triển khai đồng bộ truy xuất nguồn gốc sẽ giúp bảo vệ uy tín và thương hiệu sâm Ngọc Linh, tăng niềm tin của người tiêu dùng, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Theo bà Lê Thủy Trinh, giá trị cốt lõi của truy xuất nguồn gốc không chỉ nằm ở quản lý mà còn ở khả năng định vị thương hiệu, làm tốt tiêu chuẩn cơ sở về truy xuất nguồn gốc chính là làm tốt nền quản trị nội bộ, đồng thời truy xuất nguồn gốc không còn là lựa chọn mà đã trở thành lợi thế cạnh tranh thiết yếu của doanh nghiệp.

Với sự vào cuộc đồng bộ từ chính quyền, doanh nghiệp và người dân, Đà Nẵng đang từng bước xây dựng hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc hiện đại cho một trong những dược liệu quý hiếm bậc nhất Việt Nam.

Trong dài hạn, việc kết hợp giữa khung pháp lý chặt chẽ, công nghệ tiên tiến và chiến lược thương hiệu bài bản được kỳ vọng sẽ đưa sâm Ngọc Linh trở thành sản phẩm có giá trị cao trên bản đồ dược liệu toàn cầu.

Một số hình ảnh: