Từ những cú chạm đến kỹ năng bảo vệ người dân trên không gian số
Khi ngày càng nhiều thủ tục, tiện ích và giao dịch được đưa lên môi trường số, vai trò của những người trực tiếp “cầm tay chỉ việc” cho người dân cũng thay đổi. Tổ Công nghệ số cộng đồng không chỉ là lực lượng tuyên truyền, mà đang được đặt trước yêu cầu mới: biết sử dụng, biết hướng dẫn và quan trọng hơn là biết giúp người dân sử dụng công nghệ an toàn.
Ngày 29/9, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng đã phối hợp với UBND phường Hoà Khánh tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức về chuyển đổi số cho Tổ Công nghệ số cộng đồng và Đề án 06 phường Hoà Khánh.
Từ chủ trương đến những kỹ năng số sát với đời sống
Đưa chuyển đổi số đến gần người dân không chỉ là câu chuyện của nền tảng hay công nghệ, mà còn là bài toán về con người và khả năng tiếp cận. Từ yêu cầu đó, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng tổ chức hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức về chuyển đổi số cho Tổ Công nghệ số cộng đồng và Đề án 06, hướng đến việc trang bị kiến thức, kỹ năng thực hành để lực lượng này có thể trực tiếp hỗ trợ người dân tại cơ sở.
Hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức về chuyển đổi số cho Tổ Công nghệ số cộng đồng và Đề án 06 tại phường Hoà Khánh
Theo kế hoạch, chương trình được triển khai thành 3 lớp tại phường Hòa Khánh, phường Hương Trà và xã Quế Sơn, với khoảng 600 học viên. Nội dung được thiết kế theo hướng thực tế, dễ hiểu, bám sát nhiệm vụ của Tổ Công nghệ số cộng đồng và Đề án 06 tại khu dân cư, tăng thời lượng thực hành, trao đổi và xử lý các tình huống phát sinh từ cơ sở. Hòa Khánh là phường triển khai đầu tiên; các lớp tại Hương Trà và Quế Sơn sẽ tiếp tục được tổ chức trong thời gian tới.
Bà Phạm Thị Ngọc Quyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ chia sẻ tại hội nghị
Trong vai trò cơ quan chủ trì, Sở Khoa học và Công nghệ không chỉ định hướng nội dung tập huấn mà còn huy động lực lượng chuyên môn của Sở phối hợp triển khai các nội dung về công nghệ, trí tuệ nhân tạo và kỹ năng số. Chương trình đồng thời có sự phối hợp của chính quyền địa phương trong việc huy động thành viên tham gia và bảo đảm các điều kiện tổ chức.
Điểm đáng chú ý là chương trình không đặt trọng tâm vào việc “học để biết”, mà hướng đến “học để làm” và sau đó “biết để hướng dẫn”. Từ những thao tác trên VNeID, dịch vụ công trực tuyến, Danang Smart City, chữ ký số, thanh toán không dùng tiền mặt đến tiếp nhận phản ánh, người học được trang bị những kỹ năng có thể sử dụng ngay khi trở về địa bàn dân cư.
Từ “đứng đầu” chuyển đổi số đến 52 “cánh tay nối dài” ở khu dân cư
Năm 2025, phường Hòa Khánh đạt kết quả đứng đầu trong công tác chuyển đổi số trong khối xã, phường trên địa bàn thành phố. Theo bà Dương Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch UBND, Giám đốc Trung tâm phục vụ hành chính công phường Hòa Khánh, kết quả này là sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và người dân, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới theo hướng thực chất hơn.
Bởi thước đo cuối cùng của chuyển đổi số không chỉ nằm ở số lượng nền tảng được triển khai, mà còn ở việc người dân có biết sử dụng, có muốn sử dụng và có cảm nhận được lợi ích từ những tiện ích đó hay không.
Tại Hòa Khánh, 52 Tổ Công nghệ số cộng đồng được xác định là lực lượng nòng cốt, là những “cánh tay nối dài” gần dân và sát địa bàn nhất. Với lực lượng này, yêu cầu “cầm tay chỉ việc” được đặt ở vị trí trung tâm, nhất là đối với người cao tuổi, người còn hạn chế về kỹ năng công nghệ hoặc gặp khó khăn khi tiếp cận các dịch vụ số.
Thành viên Tổ CNSCĐ và Đề án 06 tại các thôn, tổ dân phố phường Hoà Khánh tham gia hội nghị tập huấn
Thay vì chỉ tuyên truyền về chuyển đổi số, thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng cần trực tiếp thao tác, hướng dẫn và giải đáp những tình huống cụ thể. Sau tập huấn, mỗi thành viên được kỳ vọng trở thành một “hạt nhân số” tại khu dân cư, có khả năng hướng dẫn lại cho người dân và góp phần hình thành thói quen sử dụng các tiện ích số trong đời sống hằng ngày.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với yêu cầu của chương trình tập huấn khi nội dung được xây dựng theo hướng tăng cường thực hành, giải đáp những tình huống thực tế ở cơ sở và bảo đảm người học có thể vận dụng sau khi trở về địa bàn.
Biết dùng công nghệ và biết cách bảo vệ người dân
Cùng với kỹ năng sử dụng các nền tảng số, một nội dung ngày càng quan trọng trong công tác hỗ trợ cộng đồng là an toàn trên không gian mạng. Tổ Công nghệ số cộng đồng không chỉ cần biết hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay sử dụng các tiện ích thông minh, mà còn phải có khả năng cảnh báo và hướng dẫn người dân tự bảo vệ mình trước những nguy cơ ngày càng phức tạp.
Vì vậy chương trình chú trọng cho việc nhận diện tin giả, đường link giả mạo, cuộc gọi lừa đảo; bảo vệ tài khoản, thiết bị và dữ liệu cá nhân; đồng thời hình thành kỹ năng ứng xử an toàn trên môi trường số. Đây là những kiến thức thiết thực đối với lực lượng thường xuyên tiếp xúc, hỗ trợ người dân tại khu dân cư.
Một nội dung mới cũng được đưa vào chương trình là kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Từ tra cứu, tóm tắt thông tin đến xây dựng nội dung tuyên truyền, kế hoạch, kịch bản, AI được tiếp cận như một công cụ hỗ trợ công việc. Tuy nhiên, việc sử dụng AI được đặt cùng yêu cầu kiểm chứng thông tin, ưu tiên nguồn chính thống và đặc biệt không đưa bí mật nhà nước, bí mật công tác hoặc dữ liệu cá nhân nhạy cảm lên các công cụ AI công khai.
Tại Hòa Khánh, lực lượng Tổ Công nghệ số cộng đồng còn được đặt trong yêu cầu phối hợp với các chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố thực hiện “Chiến dịch 60 ngày làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu tổ dân phố”, hướng đến dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”. Việc này đồng thời phải gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, không chia sẻ hình ảnh giấy tờ tùy thân hoặc dữ liệu cá nhân của người dân qua các nhóm, kênh không được phép.
Từ một cú chạm để thực hiện thủ tục trực tuyến đến khả năng nhận diện một đường link đáng ngờ, bảo vệ dữ liệu cá nhân hay sử dụng AI đúng cách, chuyển đổi số đang dần được cụ thể hóa bằng những kỹ năng gần gũi với đời sống. Trong quá trình đó, Sở Khoa học và Công nghệ giữ vai trò kết nối, định hướng và tổ chức đào tạo; chính quyền cơ sở tạo môi trường triển khai; còn Tổ Công nghệ số cộng đồng là lực lượng trực tiếp đưa những kỹ năng ấy đến từng khu dân cư. Theo kế hoạch, chương trình sẽ tiếp tục được triển khai tại phường Hương Trà và xã Quế Sơn, từng bước mở rộng cách làm từ “tuyên truyền chuyển đổi số” sang hỗ trợ người dân biết dùng, biết phòng tránh và biết khai thác công nghệ an toàn, hiệu quả.
XUÂN THẮNG
