Đà Nẵng nâng cao năng lực ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân

Chiều 27/8, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện nhiệm vụ diễn tập ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp thành phố giai đoạn 2015-2025. Hội nghị nhằm đánh giá kết quả đạt được, nhận diện những khó khăn, hạn chế và thống nhất các nhiệm vụ, giải pháp nâng cao năng lực phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó sự cố trong giai đoạn mới. Tham dự với hơn 100 đại biểu đại diện lãnh đạo thành phố, các cơ quan Trung ương, sở, ban, ngành, địa phương, các đơn vị thành viên Ban Chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân thành phố, cơ sở ứng dụng năng lượng nguyên tử và đơn vị hỗ trợ kỹ thuật.

Toàn cảnh Hội nghị

Từng bước hoàn thiện hệ thống ứng phó

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu phát biểu khai mạc Hội nghị

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu nhấn mạnh, trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, ứng dụng năng lượng nguyên tử ngày càng được mở rộng trong y tế, công nghiệp, nghiên cứu khoa học và nhiều lĩnh vực khác, mang lại những lợi ích thiết thực. Cùng với đó, yêu cầu bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân, đặc biệt là năng lực phòng ngừa và sẵn sàng ứng phó khi xảy ra sự cố, ngày càng cao.

Năm 2015, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 6819/KH-UBND về ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp thành phố, xác lập cơ chế chỉ huy, điều hành, huy động lực lượng, phương tiện và phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị. Năm 2016, Ban Chỉ đạo ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân thành phố được thành lập, tạo đầu mối thống nhất trong chỉ đạo và phối hợp. Song song với Đà Nẵng, tỉnh Quảng Nam cũng xây dựng kế hoạch và thành lập Ban Chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, thành phố Đà Nẵng tiếp tục kiện toàn hệ thống ứng phó thông qua Kế hoạch số 210/KH-UBND và Quyết định số 1736/QĐ-UBND về thành lập Ban Chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân thành phố. Đây là bước quan trọng nhằm thống nhất tổ chức, nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành và phối hợp liên ngành trong điều kiện địa bàn quản lý mở rộng.

10 năm diễn tập, nâng cao khả năng xử lý tình huống

Trong giai đoạn 2016-2025, Đà Nẵng và Quảng Nam đã triển khai 10 đợt diễn tập với các tình huống ngày càng đa dạng, từ vận chuyển nguồn phóng xạ, phát hiện nguồn phóng xạ không rõ nguồn gốc, mất nguồn, nguồn phóng xạ bị phá vỡ đến các tình huống liên quan đến y tế, công nghiệp và an ninh nguồn phóng xạ. Qua đó, năng lực chỉ huy, điều hành, phối hợp liên ngành và kỹ năng xử lý tình huống của các lực lượng từng bước được nâng cao.

Các cuộc diễn tập tiêu biểu gồm: năm 2016 xử lý sự cố tai nạn giao thông làm nguồn phóng xạ Ir-192 bị văng ra ngoài và phương tiện vận chuyển bị cháy; năm 2017 ứng phó nguồn phóng xạ phát hiện tại cơ sở thu mua phế liệu; năm 2018 xử lý nguồn phóng xạ kín bị phá vỡ, phát tán chất phóng xạ; năm 2019 ứng phó sự cố mất nguồn phóng xạ.

Sau thời gian gián đoạn do đại dịch COVID-19, công tác chuẩn bị và cập nhật phương án vẫn được duy trì. Từ năm 2022, các kịch bản tiếp tục được mở rộng với tình huống phông phóng xạ tự nhiên dị thường; năm 2023 là cháy tại cơ sở sản xuất đồng vị phóng xạ và khoa y học hạt nhân; năm 2024 là mất an ninh nguồn phóng xạ nhóm A; năm 2025 là tình huống bạo loạn, mất an ninh trật tự do tụ tập đông người tại nhà máy có nguồn phóng xạ trong khu công nghiệp. Các kịch bản ngày càng phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp đồng thời của khoa học và công nghệ, công an, quân sự, y tế, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Qua 10 năm, hệ thống kế hoạch, tổ chức chỉ đạo, lực lượng ứng phó và cơ chế phối hợp từng bước được củng cố. Các kỹ năng tiếp nhận, xử lý thông tin, đánh giá tình huống, khoanh vùng, đo kiểm bức xạ, tìm kiếm và thu hồi nguồn phóng xạ, kiểm soát nhiễm bẩn, bảo đảm an ninh trật tự và an toàn cho lực lượng ứng phó được thực hành thường xuyên hơn. Tuy nhiên, công tác diễn tập có thời gian bị gián đoạn; lực lượng chủ yếu là kiêm nhiệm, nhân sự thay đổi và nguồn lực dành cho đào tạo, tập huấn, trang thiết bị chuyên dụng còn hạn chế.

TS. Đặng Đức Nhận, nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân báo cáo tại Hội nghị

Tại Hội nghị, TS. Đặng Đức Nhận, nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân, đã báo cáo dự thảo kịch bản ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân giai đoạn 2027-2035. Các kịch bản được xây dựng trên cơ sở đánh giá rủi ro, tập trung vào những tình huống như mất an toàn hoặc mất an ninh nguồn phóng xạ trong vận chuyển, tại cơ sở thu gom phế liệu, trong y học hạt nhân, đo địa vật lý lỗ khoan và phát hiện phóng xạ trong hàng hóa nhập khẩu.

Hướng tới hệ thống ứng phó chủ động, chuyên nghiệp

Trong giai đoạn 2027-2035, thành phố xác định tiếp tục nâng cao chất lượng và tính thực chất của diễn tập, chuyển dần từ kiểm tra các quy trình đơn lẻ sang những tình huống tổng hợp, phức tạp và sát thực tế; củng cố năng lực chuyên môn của lực lượng ứng phó; rà soát, bổ sung phương tiện, trang thiết bị; tăng cường phối hợp liên ngành và năng lực chỉ huy, điều hành. Đồng thời, đẩy mạnh quản lý, thanh tra, kiểm tra an toàn và an ninh nguồn phóng xạ, chủ động nhận diện và phòng ngừa nguy cơ.

Thành phố cũng sẽ tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong thu thập, quản lý, chia sẻ thông tin, theo dõi, cảnh báo, đánh giá khu vực ảnh hưởng và hỗ trợ ra quyết định khi xảy ra sự cố; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an toàn bức xạ, an ninh nguồn phóng xạ và kỹ năng ứng phó cho các cơ sở, lực lượng chức năng và cộng đồng.

Ban Tổ chức trao bằng khen của Chủ tịch UBND thành phố cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc

Trong khuôn khổ Hội nghị, Ban Tổ chức đã trao bằng khen của Chủ tịch UBND thành phố cho 4 tập thể và 6 cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ diễn tập ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp thành phố giai đoạn 2015-2025.

Phát biểu bế mạc, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Thanh Hồng khẳng định, kết quả 10 năm đã tạo nền tảng quan trọng về tổ chức, lực lượng, phương án và kinh nghiệm thực tiễn, giúp thành phố chủ động hơn trong phòng ngừa và sẵn sàng ứng phó sự cố. Thời gian tới, thành phố tiếp tục rà soát, hoàn thiện kế hoạch; củng cố lực lượng; duy trì đào tạo, tập huấn, diễn tập; tăng cường chia sẻ thông tin, đầu tư trang thiết bị và đẩy mạnh khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, giám sát an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân.

Hội nghị là dấu mốc nhìn lại chặng đường 10 năm, đồng thời thống nhất định hướng xây dựng hệ thống ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân của Đà Nẵng ngày càng chủ động, đồng bộ và chuyên nghiệp. Qua đó, thành phố tiếp tục nâng cao năng lực bảo vệ người dân, môi trường và bảo đảm an toàn cho các hoạt động ứng dụng năng lượng nguyên tử, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.