VĂN HÓA KHỞI NGHIỆP- ĐỘNG LỰC XÂY DỰNG THÀNH PHỐ SÁNG TẠO
Phạm Ngọc Sinh
Văn hóa khởi nghiệp là thành tố quan trọng, cấu thành Hệ sinh thái khởi nghiệp giàu cảm xúc, khát vọng và bền vững – có ý nghĩa như sự khác biệt để hình thành các hệ sinh thái khởi nghiệp mang màu sắc khác nhau, đa dạng, phong phú trong kỷ nguyên mới.
ĐỘNG LỰC CỦA KHÁT VỌNG VƯƠN LÊN
Các nhà chiến lược nhận định: Thế giới đang bước vào kỷ nguyên BANI: Brittle (Mong manh), Anxious (Lo âu), Non-linear (Phi tuyến tính), và Incomprehensible (Khó lý giải) để nhận định sự bất ổn, tâm lý lo sợ, hậu quả không lường trước được và sự khó hiểu của thời đại. Trong kỷ nguyên ấy, văn hóa đóng vai trò bệ đỡ, động lực cho phát triển, xây dựng tư duy đổi mới sáng tạo, khát vọng kinh doanh và dám chấp nhận rủi ro, vượt qua sự an toàn để theo đuổi ý tưởng, biến khởi nghiệp thành lối sống của toàn xã hội.
Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị (2026) định vị văn hóa là "nguồn lực nội sinh" và "trụ cột kinh tế" quan trọng, mở đường cho văn hóa khởi nghiệp thông qua việc thúc đẩy công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số, và tạo không gian sáng tạo. Điều đó, có nghĩa là: tạo môi trường tự do để nuôi dưỡng, sản sinh nhiều sáng tạo trên tinh thần “khởi nghiệp toàn dân”. Nghị quyết đặt ra định hướng phát triển công nghiệp văn hóa và thị trường văn hóa với mục tiêu "từng bước hình thành và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa". Nội dung này có liên hệ trực tiếp với đổi mới sáng tạo, khi các sản phẩm văn hóa ngày càng gắn với công nghệ và mô hình kinh doanh mới, đặc biệt trong các lĩnh vực nội dung số, giải trí và truyền thông.
Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo xác định rõ: Quốc gia khởi nghiệp sáng tạo là quốc gia mà mọi công dân đều có khát vọng và có thể khởi nghiệp với sự sáng tạo trong mọi lĩnh vực dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; văn hóa đổi mới sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro, khoan dung với thất bại được khơi dậy mạnh mẽ và lan tỏa sâu rộng trong toàn dân, toàn xã hội; Phát huy cao độ tinh thần sáng tạo và trí tuệ của toàn dân, giải phóng mọi tiềm năng, huy động mọi nguồn lực để phát triển đất nước.
Thứ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ Hoàng Minh nhấn mạnh: khởi nghiệp, nhất là khởi nghiệp dựa trên công nghệ luôn đi kèm rủi ro lớn, vì vậy chúng ta phải xây dựng một văn hóa thấu hiểu, chấp nhận và khoan dung với những thất bại ấy. Cùng trong suy nghĩ ấy, doanh nhân Đàm Quang Thắng, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn khởi nghiệp Quốc gia – VCCI có lời khuyên cho cộng đồng khởi nghiệp: Sự đam mê, dân thân và nuỗi dưỡng khát vọng khởi nghiệp là yếu tố quyết định để các ý tưởng, startup luôn thay đổi đạt được mục tiêu của đời mình. Cần tránh tâm lý “đẽo cày giữa đường”. Tất nhiên, điều đó không có nghĩa là không biết lắng nghe lời khuyên của các cố vấn. Nhiều lúc, bạn thay đổi cuộc đời từ những lời khuyên. Đó là giá trị không thể so sánh. Lời khuyên chỉ làm bạn bớt lo sợ để vượt qua chính mình có lức làm nên sự nghiệp vẻ vang.
BÁO CHÍ VỚI VĂN HÓA KHỞI NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ SÁNG TẠO
Báo chí đóng vai trò quan trọng đưa hình ảnh khởi nghiệp Việt Nam vươn lên TOP đầu khu vực và trở thành quốc gia lan tỏa mạnh mẽ tinh thần sáng tạo trong suốt giai đoạn I (2018-2025). Bước vào kỷ nguyên mới, Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo của Chính phủ xác định rõ: Báo chí và truyền thông đóng vai trò là "hạ tầng mềm" thiết yếu và lực lượng xung kích đồng hành, lan tỏa và thúc đẩy toàn diện hệ sinh thái khởi nghiệp.
Đà Nẵng đặt mục tiêu đầy khát vọng: Trung tâm của đổi mới sáng tạo, vươn lên xếp hạng thứ 300 thành phố khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu, trung tâm công nghiệp văn hóa của miền Trung và đồng bộ chính sách để nuôi dưỡng kỳ lân. Đó là cơ hội và cũng là sứ mệnh của báo chí Đà Nẵng. Nhìn lại thành công của hệ sinh thái khởi nghiệp Đà Nẵng (bao gồm cả Quảng Nam), thuật ngữ “Khởi nghiệp xứ Quảng”, “Vùng đất mở cho khởi nghiệp sáng tạo” xếp đầu theo xếp hạng của công cụ tìm kiếm google…..Ít có địa phương nào, ngay từ đầu (2017) ban hành Kế hoạch xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đã đề cao và khẳng định vai trò của hệ thống cơ quan báo chí, mạng xã hội trong truyền thông và lan tỏa tinh thần, khát vọng khởi nghiệp. Hầu hết các cơ quan báo chí đều có chuyên mục khởi nghiệp. Nhiều chương trình, tọa đàm truyền hình, phóng sự, chuyên đề,… được hình thành, trở thành điểm sáng trong bản đồ khởi nghiệp Việt Nam và khu vực. Ken Bay (Singapore), diễn giả khởi nghiệp quốc tế đánh giá: Truyền thông khởi nghiệp Đà Nẵng sâu sắc và có sức lan tỏa mạnh. Các hệ sinh thái khởi nghiệp tiêu biểu trên thế giới đều có sự quan tâm như vậy.
Tọa đàm "Đầu ra cho doanh nghiệp khởi nghiệp" trên VTV8
Thực hiện Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, cơ quan báo chí, lực lượng nhà báo Đà Nẵng đồng loạt “xung trận” góp phần quan trọng trong tạo lập, lan tỏa văn hóa khởi nghiệp và nâng cao nhận thức của xã hội; nuôi dưỡng, vun đắp tinh thần khởi nghiệp, khơi dậy tư duy đổi mới sáng tạo trong xã hội, biến khởi nghiệp thành một "trào lưu" tích cực, chủ đạo hướng đến xây dựng kinh tế trí thức, kinh tế thông minh. Hình thành chuyên mục chuyên sâu về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên các loại hình báo chí (báo viết, báo hình, báo nói); tổ chức các hội thảo/ diễn đàn về phát huy vai trò, sứ mệnh báo chí trong xây dựng văn hóa khởi nghiệp; kết nối doanh nhân, nhà đầu tư và các cơ quan liên quan để mở rộng và nâng cao chất lượng các thành tố cấu thành hệ sinh thái. Nghiên cứu xuất bản các ấn phẩm về văn hóa khởi nghiệp
Với chức năng và kinh nghiệm của mình, các nhà báo trở thành mentor truyền thông cho các ý tưởng, dự án khởi nghiệp; xây dựng bệ phóng hình ảnh cho cộng đồng doanh nghiệp, khởi nghiệp để khẳng định và ghi dấu ấn trong nhìn nhận, đánh giá của cộng đồng. Thông qua đó, báo chí đóng vai trò “bão lãnh” uy tín để các ý tưởng, dự án khởi nghiệp gọi vốn đầu tư, tìm kiếm đối tác phát triển dự án và gia tăng uy tín trên thị trường. Nghệ thuật của truyền thông khởi nghiệp, chất lượng dự án khởi nghiệp và khát vọng chinh phục là nguồn cảm hứng, chất liệu nền từng bước xây dựng văn hóa khởi nghiệp. Hình ảnh một startup thành công mang thông điệp lan tỏa mạnh, trở thành nguồn cảm hứng, khát vọng lớn cho cộng đồng.
Bên cạnh đó, với trách nhiệm cơ quan ngôn luận chính thống, báo chí thông tin, truyền tải chủ tương, cơ chế, chính sách, sự đồng hành của Nhà nước, tổ chức quản lý đến cộng đồng doanh nghiệp, khởi nghiệp, hình thành kênh thông tin công khai, minh bạch. Và, qua đó, chuyển tải những kiến nghị, tâm tư, nguyên vọng và đề xuất của cộng đồng với chính quyền để cải thiện và nâng cao chất lượng môi trường sảng tạo, kinh doanh.
Văn hóa khởi nghiệp là đề cao tư duy sáng tạo, sự khác biệt dám nghĩ khác và làm khác để tốt hơn; nâng đỡ những thất bại để “tái khởi nghiệp” với tinh thần chấp nhận rủi ro, luôn khát vọng,….sẽ xây dựng được lực lượng nhà sáng lập Doanh nghiệp tiên phong cho thành phố sáng tạo toàn cầu.
